Koleją na Dach Świata. Niezwykły przejazd do Tybetu
Wyobraź sobie pociąg, w którym w wagonach działa system dotleniania, za oknem zamiast zwykłych peronów pojawiają się wysokogórskie pustkowia, a najwyższy punkt trasy leży wyżej niż Mont Blanc. To nie opis filmu przygodowego, tylko przejazd koleją Qinghai–Tybet — jedną z najbardziej niezwykłych tras kolejowych na świecie.
Podczas naszej wyprawy do Tybetu ten przejazd jest jednym z najważniejszych momentów całej podróży. Najpierw odwiedzamy Czengdu – miasto pand, herbaciarni i pikantnej kuchni syczuańskiej. Potem ruszamy pociągiem do Xining, miasta położonego na skraju Wyżyny Tybetańskiej. To właśnie stąd zaczyna się najbardziej legendarna część trasy: przejazd do Lhasy, stolicy Tybetu.
Najwyżej położona kolej świata
Kolej Qinghai–Tybet to jedna z największych inżynieryjnych przygód współczesnych Chin. Łączy Xining w prowincji Qinghai z Lhasą w Tybecie i ma około 1956 km długości. Jej najbardziej spektakularny odcinek prowadzi przez tereny położone bardzo wysoko nad poziomem morza – przez płaskowyże, przełęcze, pustkowia, okolice wiecznej zmarzliny i miejsca, w których człowiek czuje, że natura ma tu ostatnie słowo.
Najwyższy punkt trasy znajduje się w rejonie przełęczy Tanggula, na wysokości około 5072 m n.p.m. To więcej niż mają niektóre alpejskie szczyty! Nic dziwnego, że podróż tą koleją często opisywana jest jako przejazd „do nieba” albo „na Dach Świata”. Nie chodzi tu tylko o wysokość. Chodzi o wrażenie, że pociąg powoli wspina się w przestrzeń, w której krajobraz staje się coraz bardziej surowy, światło ostrzejsze, a niebo jakby bliższe.
Pociąg, który musi oddychać razem z pasażerami
Podróż na takiej wysokości wymaga specjalnych rozwiązań. Wagony kursujące do Tybetu są wyposażone w systemy dotleniania, które pomagają pasażerom lepiej znosić rozrzedzone powietrze. W praktyce oznacza to, że pociąg nie jest zwykłym środkiem transportu, ale czymś w rodzaju ruchomego schronienia przystosowanego do warunków wysokogórskich.
Podróżnicy, którzy relacjonują przejazd koleją tybetańską, często wspominają o charakterystycznych elementach tej wyprawy: kuszetkach, wrzątku dostępnym w wagonach, wagonie restauracyjnym, spokojnym rytmie jazdy, ale też o lekkim bólu głowy czy senności, które mogą pojawić się przy dużej wysokości. Dlatego w programie naszej wyprawy tempo po dotarciu do Lhasy jest spokojniejsze – pierwszy dzień w stolicy Tybetu przeznaczony jest na aklimatyzację.
W czasie wyjazdu podróżujemy w miejscach typu soft sleeper, czyli w miękkich kuszetkach. To wygodniejsza forma przejazdu, szczególnie przy długiej trasie, kiedy pociąg staje się na kilkanaście godzin naszym małym domem na kołach.
Co widać za oknem?
Najpiękniejsze w tej podróży jest to, że widoki nie pojawiają się nagle – one narastają. Z czasem krajobraz robi się coraz bardziej otwarty. Miejskie zabudowania ustępują miejsca górom, stepom i bezkresnym przestrzeniom. Można wypatrywać jaków, owiec, małych osad, samotnych stacji i dróg biegnących równolegle do torów.
Pociąg przejeżdża przez tereny, które dla wielu osób są pierwszym prawdziwym spotkaniem z Tybetem jeszcze przed przyjazdem do Lhasy. Za oknem przesuwają się obrazy, których nie da się zobaczyć z samolotu: puste przestrzenie Hoh Xil, okolice gór Kunlun, wysokogórskie łąki, rzeki i surowe, zimne światło płaskowyżu.
W relacjach podróżników często powtarza się jedno spostrzeżenie: ta trasa jest nie tylko przejazdem z punktu A do punktu B. To powolne wejście w inny świat. Pociąg daje czas, by poczuć zmianę wysokości, przestrzeni i atmosfery. Lhasa nie pojawia się nagle – do Lhasy się dojrzewa, kilometr po kilometrze.
Ciekawostka: kolej zbudowana na zmarzlinie
Jednym z największych wyzwań przy budowie kolei Qinghai–Tybet była wieczna zmarzlina. Część trasy poprowadzono przez tereny, gdzie grunt przez znaczną część roku pozostaje zamarznięty, ale pod wpływem zmian temperatury może się destabilizować. Dla inżynierów oznaczało to konieczność zaprojektowania torów, nasypów i mostów tak, by kolej mogła działać w bardzo trudnych warunkach klimatycznych.
Dlatego ta linia jest czymś więcej niż atrakcją turystyczną. To przykład ekstremalnej inżynierii: kolej zbudowana tam, gdzie wysokość, mróz, brak tlenu i delikatny ekosystem sprawiają, że każdy kilometr wymagał szczególnego planowania.
Lhasa – nagroda po podróży
Po przejeździe przez najwyższe partie trasy pociąg dociera do Lhasy, jednego z najbardziej niezwykłych miast Azji. Leży na wysokości około 3650 m n.p.m. i od wieków jest duchowym centrum Tybetu. To tutaj znajduje się Potala – dawna siedziba Dalajlamów – oraz klasztory i świątynie, które tworzą niepowtarzalny klimat miasta.
W naszej wyprawie kolej jest dopiero początkiem tybetańskiej części podróży. Po Lhasie ruszamy dalej przez Wyżynę Tybetańską: do klasztorów, nad jeziora, przez górskie przełęcze i w stronę Himalajów. Jednym z najbardziej wyczekiwanych momentów jest podjazd pod Mount Everest od strony tybetańskiej. Potem trasa prowadzi dalej ku Nepalowi i Katmandu.
Dlaczego warto przejechać tę trasę?
Bo są miejsca, do których warto nie tylko dotrzeć, ale też dojechać w sposób, który sam w sobie staje się przeżyciem. Kolej Qinghai–Tybet pozwala zobaczyć, jak zmienia się Azja: od wielkich chińskich miast, przez pogranicze kulturowe Qinghai, aż po wysokogórski Tybet. To podróż, która ma rytm stukotu kół, smak gorącej herbaty z termosu i widok nieba, które z każdym kilometrem wydaje się coraz bliższe.
Dla jednych będzie to kolejowa ciekawostka. Dla innych – spełnienie marzenia o podróży jedną z najbardziej legendarnych tras świata. A dla wielu uczestników wyprawy do Tybetu właśnie ten przejazd staje się momentem, w którym naprawdę zaczyna się przygoda.
opracowała Aleksandra Panuś
