Wyspy Salomona  - kultura i niezwykła różnorodność językowa

Wyspy Salomona  - kultura i niezwykła różnorodność językowa

Wyspy Salomona należą do najbardziej zróżnicowanych językowo miejsc na świecie. Na archipelagu używa się ponad 70 języków rdzennych należących głównie do grupy języków oceanicznych i papuaskich. Dla porównania, wiele państw liczących dziesiątki milionów mieszkańców posiada znacznie mniej języków lokalnych.
Tak duże zróżnicowanie jest efektem geograficznego rozproszenia wysp. Przez setki lat poszczególne społeczności rozwijały się stosunkowo niezależnie od siebie. W rezultacie nawet mieszkańcy sąsiednich wysp mogli posługiwać się zupełnie innymi językami.
Dziś językiem urzędowym pozostaje angielski, jednak w codziennym życiu najczęściej używany jest pidżyn salomoński – język powstały z połączenia angielskiego i lokalnych języków melanezyjskich.
Różnorodność językowa Wysp Salomona należy do największych na świecie w przeliczeniu na liczbę mieszkańców.

Tradycyjne wierzenia i kultura „kastom”

Przed przybyciem Europejczyków mieszkańcy wysp wyznawali różnorodne wierzenia związane z kultem przodków, duchami natury oraz siłami zamieszkującymi morze i lasy. W wielu regionach do dziś przetrwały elementy tradycyjnej kultury określane wspólnym mianem „kastom”.
Kastom obejmuje:
• tradycyjne ceremonie; 
• muzykę wykonywaną na bambusowych instrumentach; 
• lokalne tańce rytualne; 
• sztukę rzeźbiarską; 
• zwyczaje związane z małżeństwem i własnością ziemi. 
Choć większość mieszkańców jest obecnie chrześcijanami, wiele dawnych tradycji nadal odgrywa ważną rolę w życiu społecznym.

Morze pełne wraków

W czasie II wojny światowej wokół Wysp Salomona zatonęły setki jednostek wojskowych. Szczególnie znany jest obszar zwany dziś „Iron Bottom Sound” pomiędzy Guadalcanalem a wyspą Savo.
Nazwa oznacza dosłownie „Żelazne Dno”. W ciągu kilku miesięcy walk na dnie morza znalazły się dziesiątki okrętów amerykańskich, japońskich, australijskich i nowozelandzkich.
Obecnie region jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologii podwodnej na świecie. Nurkowie mogą oglądać:
• wraki niszczycieli; 
• krążowniki; 
• samoloty bojowe; 
• transportowce wojskowe; 
• pozostałości wyposażenia wojennego. 

Gigantyczne fale i aktywność sejsmiczna

Położenie na styku płyt tektonicznych sprawia, że Wyspy Salomona należą do najbardziej aktywnych sejsmicznie miejsc Oceanii.
W 2007 roku silne trzęsienie ziemi wywołało tsunami, które spowodowało znaczne zniszczenia na kilku wyspach. Podobne zjawiska występowały również wcześniej i później.
Naukowcy monitorują region szczególnie uważnie, ponieważ:
• dochodzi tam do częstych ruchów skorupy ziemskiej; 
• znajdują się czynne wulkany; 
• istnieje ryzyko podmorskich osuwisk; 
• mogą występować lokalne tsunami. 
Mimo tych zagrożeń mieszkańcy od wieków przystosowywali swoje życie do dynamicznego środowiska naturalnego.
Zagrożenia związane ze zmianami klimatu
Współczesnym problemem Wysp Salomona jest podnoszenie się poziomu oceanów. Niektóre niewielkie wysepki koralowe są szczególnie narażone na erozję i zalewanie.
Badania wykazały, że część małych wysp w ostatnich dekadach uległa znacznemu zmniejszeniu lub całkowicie zniknęła pod wpływem fal, sztormów i wzrostu poziomu morza.
Dla mieszkańców oznacza to konieczność:
• przenoszenia osiedli; 
• zabezpieczania linii brzegowej; 
• ochrony zasobów wody pitnej; 
• dostosowywania rolnictwa do nowych warunków. 
Wyspy Salomona są często wymieniane jako jeden z przykładów państw szczególnie narażonych na skutki globalnych zmian klimatycznych.

Ciekawostki o Wyspach Salomona

Największy gryzoń odkryty w XXI wiek
W 2017 roku naukowcy opisali nowy gatunek ogromnego szczura drzewnego (Uromys vika), który może osiągać długość ponad 45 centymetrów. Zwierzę żyje wysoko w koronach drzew i przez wiele lat było znane jedynie lokalnym mieszkańcom.
Pieniądze z muszli
Przez stulecia w wielu częściach archipelagu używano specjalnie przygotowanych muszli jako środka wymiany. W niektórych społecznościach tradycyjne „muszlowe pieniądze” mają znaczenie ceremonialne do dziś.
Jedne z najczystszych wód Oceanii
Ze względu na stosunkowo niewielki rozwój przemysłu wiele obszarów morskich zachowało wyjątkowo wysoką przejrzystość wody, co sprzyja rozwojowi raf koralowych.
Kokosy są ważniejsze, niż mogłoby się wydawać
Palma kokosowa odgrywa kluczową rolę w gospodarce i kulturze wysp. Dostarcza żywności, materiałów budowlanych, włókien, oleju oraz surowców wykorzystywanych w tradycyjnym rzemiośle.

Opracowała Anna van der Kotteck dla Prestige Tours