Jawa — Borobudur, Prambanan i tradycje Yogyakarty
W Borobudur wzrok zatrzymuje się na rzędach kamiennych stup. W Prambanan trzeba spojrzeć wysoko, żeby objąć widokiem wieże świątyń. Oba kompleksy dzieli zaledwie wycieczka z Yogyakarty, ale każdy z nich warto obejrzeć osobno: inaczej je zaprojektowano, służyły innym tradycjom religijnym i inne szczegóły przyciągają w nich uwagę.
Podczas podróży po Indonezji Jawa daje okazję do poznania historii zapisanej w architekturze, płaskorzeźbach i rzemiośle. Zwiedzamy dwa kompleksy wpisane na listę UNESCO, odwiedzamy pałac sułtana i zaglądamy do pracowni. To część wyjazdu, podczas której warto przyjrzeć się zarówno wielkim budowlom, jak i pracy człowieka pochylonego nad kawałkiem tkaniny.
Borobudur — budowla, którą warto nauczyć się odczytywać
Borobudur powstał w VIII–IX wieku jako buddyjskie sanktuarium. Zbudowano go wokół naturalnego wzniesienia. Niżej znajdują się kwadratowe tarasy, wyżej — trzy okrągłe platformy z ażurowymi stupami, a całość wieńczy duża centralna stupa. Na okrągłych platformach rozmieszczono 72 mniejsze stupy, zaprojektowane jako osłony posągów Buddy.
Układ budowli ma znaczenie religijne. Jej kolejne części odnoszą się do buddyjskiej wizji drogi od świata pragnień i przywiązania do formy ku uwolnieniu od nich. Znajomość tej idei pomaga zrozumieć, dlaczego dolne partie są pełne przedstawień, a wyżej architektura staje się bardziej oszczędna.
Z daleka łatwo skupić się na kształcie całego zabytku. Z bliska uwagę przejmują reliefy. Kamienne sceny pokrywają ściany i balustrady na powierzchni około 2500 metrów kwadratowych. Warto zatrzymać się przy wybranych fragmentach i poprosić przewodnika o ich objaśnienie. Dopiero wtedy postacie, gesty i poszczególne sceny zaczynają układać się w opowieść.
To dobry powód, żeby nie ograniczać wizyty do zdjęcia z charakterystycznymi stupami. Rozpoznanie choć kilku szczegółów pozwala zapamiętać Borobudur znacznie lepiej niż samo obejście budowli.
Czy można wejść na Borobudur?
Borobudur jest udostępniany zwiedzającym, ale trzeba rozróżnić dwa rodzaje biletów. Wstęp na teren wokół świątyni nie oznacza automatycznie możliwości wejścia na jej tarasy. Dostęp do budowli wymaga biletu Temple Structure / Upper Area. Obecna oferta operatora obejmuje przewodnika i specjalne sandały upanat, używane podczas zwiedzania świątyni. Wejście odbywa się w określonej sesji.
Planując podróż, warto więc sprawdzić dokładny zakres wizyty. To szczególnie istotne, jeśli zależy nam na obejrzeniu górnych poziomów. Aktualne zasady i dostępność wejść należy potwierdzić dla terminu wyjazdu.
Prambanan — świątynie Śiwy, Wisznu i Brahmy
W Prambanan zmienia się perspektywa. Zamiast szerokiej, tarasowej bryły oglądamy skupisko wysokich kamiennych wież. Najważniejsze świątynie poświęcono Śiwie, Wisznu i Brahmie. Towarzyszą im mniejsze budowle związane ze zwierzęcymi wierzchowcami tych bóstw.
Główny hinduistyczny kompleks obejmował 240 świątyń. Dziś część budowli jest odrestaurowana, po innych pozostały ruiny. Warto przyjrzeć się również kamieniom i zachowanym fragmentom mniejszych obiektów — pomagają wyobrazić sobie skalę pierwotnego założenia.
Na reliefach przedstawiono między innymi sceny z Ramajany, opowieści o Ramie i Sicie. Z przewodnikiem łatwiej rozpoznać bohaterów i zrozumieć, co dzieje się w poszczególnych scenach. Kamienna dekoracja staje się wtedy jednym z najciekawszych elementów zwiedzania.
Prambanan dobrze pokazuje też, ile pracy wymaga zachowanie takiego miejsca. UNESCO opisuje wieloletnie działania restauratorskie oraz zagrożenia związane z trzęsieniami ziemi i erupcjami wulkanicznymi. Oglądany dzisiaj kompleks zawdzięcza swój stan zarówno dawnym budowniczym, jak i kolejnym pokoleniom konserwatorów.
Dlaczego warto zobaczyć oba kompleksy?
Borobudur i Prambanan pozwalają podczas jednego pobytu poznać dwa różne sposoby budowania świątyń i przedstawiania treści religijnych. W pierwszym uwagę przyciągają tarasy, stupy i droga przez kolejne poziomy. W drugim — układ osobnych sanktuariów, wysokie wieże i rzeźbione fasady.
Warto porównać je samodzielnie: które detale łatwiej dostrzec, jak poruszamy się po terenie i co najmocniej zapamiętujemy. Takie zestawienie sprawia, że zwiedzanie kolejnego zabytku wnosi nowe doświadczenie.
Dla osób wybierających wycieczkę do Indonezji to również okazja do zobaczenia, jak ważną rolę na Jawie odgrywały buddyzm i hinduizm. Obie tradycje pozostawiły tu rozbudowane zespoły architektoniczne, które można oglądać w czasie pobytu w okolicach Yogyakarty.
Yogyakarta — zaglądamy do pracowni batiku
Po świątyniach warto przyjrzeć się przedmiotom, które nadal powstają w miejscowych warsztatach. Jednym z nich jest batik.
Tradycyjna technika polega na nanoszeniu na tkaninę wzoru z gorącego wosku. Wosk zabezpiecza wybrane miejsca przed barwnikiem. Materiał jest następnie farbowany, a wosk usuwany; przy bardziej złożonych wzorach i kilku kolorach proces trzeba powtarzać. Indonezyjski batik został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Wizyta w pracowni pozwala zobaczyć różnicę między gotową tkaniną a czasem i precyzją potrzebnymi do jej wykonania. Warto obejrzeć wzór z bliska, zapytać o poszczególne etapy i dopiero potem zdecydować, czy chcemy zabrać taki wyrób do domu.
To również okazja do poznania jego zastosowań. Batik jest noszony na co dzień, ale określone odmiany towarzyszą także ważnym wydarzeniom rodzinnym i artystycznym.
Wayang — postacie stworzone do opowiadania historii
Podczas pobytu w Yogyakarcie zaglądamy również do miejsca wytwarzania tradycyjnych lalek wayang. Rozbudowane stroje, sylwetki i detale poszczególnych postaci warto obejrzeć z bliska.
Wayang to wywodząca się z Jawy tradycja teatru lalek, łącząca opowiadanie historii z muzyką i umiejętnościami wykonawców. Została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Wizyta w warsztacie daje możliwość przyjrzenia się pracy twórców i zapytania, jak rozpoznaje się poszczególnych bohaterów. Gotowa lalka może być ciekawą pamiątką, szczególnie gdy znamy już jej przeznaczenie i historię.
Jawa podczas naszej podróży po Indonezji
W programie wycieczki „Indonezja z Papuą Zachodnią i wypoczynkiem na wyspie Lombok” łączymy zwiedzanie Borobudur i Prambanan z pobytem w Yogyakarcie. Odwiedzamy pałac sułtana, pracownie batiku i lalek wayang, a przez miasto przejeżdżamy rikszami. Wieczorem jest okazja do spróbowania jawajskiego jedzenia ulicznego.
Jawa wzbogaca tę trasę o zabytki, historię i rzemiosło. Na Sumatrze szukamy orangutanów, na Sulawesi poznajemy zwyczaje Toradżów, a w Papui odwiedzamy wioski Dani. Po zwiedzaniu odpoczywamy na Lomboku. Podczas jednej, 21-dniowej podróży z polskim pilotem poznajemy więc różne regiony Indonezji i doświadczenia, które każdy z nich oferuje.
Chcieliby Państwo zobaczyć Borobudur i Prambanan jako część dłuższej podróży po Indonezji? Zapraszamy do sprawdzenia programu wycieczki z Papuą Zachodnią i wypoczynkiem na Lomboku. Chętnie przedstawimy dostępne terminy i omówimy szczegóły zwiedzania.
