Petra – miasto wykute w skale

Petra to starożytne miasto wykute w skałach czerwonego piaskowca, położone w południowo-zachodniej Jordanii. Dawna stolica Nabatejczyków jest dziś symbolem kraju i jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych świata.

Miasto ukryte w skałach.

Petra została założona przez Nabatejczyków, lud pochodzenia arabskiego, około IV wieku p.n.e. Jej rozwój zawdzięczała dogodnemu położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych między Arabią, Egiptem a Syrią. Miasto tętniło życiem, a jego mieszkańcy opanowali sztukę pozyskiwania i magazynowania wody w trudnym, pustynnym klimacie.

Miasto leży w dolinie Wadi Musa, otoczonej wysokimi górami z piaskowca o zróżnicowanych barwach, które zmieniają się wraz z pozycją słońca – od żółci, przez czerwień, aż po głęboką purpurę.

Szczyt rozkwitu i architektura

Okres największego rozkwitu Petry przypada na I wiek n.e. To wtedy powstały jej najbardziej rozpoznawalne budowle: Al-Khazneh (Skarbiec), fasady grobowców królewskich i liczne świątynie. Większość struktur wykuwano bezpośrednio w skałach, a stylistycznie łączą one wpływy nabatejskie, hellenistyczne i rzymskie.

Miasto posiadało również rozbudowaną część naziemną: brukowane ulice, kolumnady, bazary, domy mieszkalne i miejsca kultu. Elementem wyróżniającym są także rozległe zespoły grobowców wykutych w ścianach kanionów.

System wodociągowy

Nabatejczycy opracowali zaawansowany system hydrotechniczny: kanały, zbiorniki i cysterny. Dzięki temu Petra była samowystarczalna wodnie mimo pustynnych warunków. To inżynieryjne osiągnięcie jest jednym z powodów, dla których miasto trafiło na listę UNESCO. Niektóre z systemów wodnych funkcjonowały nawet w porze suchej, co czyniło z Petry oazę.

Upadek i zapomnienie

Po włączeniu do Imperium Rzymskiego w 106 r. n.e. Petra zaczęła stopniowo tracić znaczenie. Trzęsienia ziemi w IV i VI wieku oraz zmiana szlaków handlowych doprowadziły do jej upadku. Miasto zostało opuszczone, a jego istnienie znów wyszło na światło dzienne dopiero w XIX wieku.

W średniowieczu obszar ten był zamieszkany przez lokalne plemiona, lecz nie było świadomej ciągłości osadniczej względem dawnej Petry. Miejsce przestało figurować na europejskich mapach i przez długi czas funkcjonowało jedynie w legendach.

Odkrycie dla Europy

W 1812 roku szwajcarski podróżnik Johann Ludwig Burckhardt, podszywając się pod muzułmańskiego pielgrzyma, jako pierwszy Europejczyk wszedł do zapomnianej Petry. Od tamtej pory miejsce to przyciąga badaczy, podróżników i turystów z całego świata.

Petra współcześnie

Dziś Petra jest najczęściej odwiedzaną atrakcją turystyczną Jordanii. Od 1985 roku znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, a w 2007 roku została uznana za jeden z nowych siedmiu cudów świata. Trwają prace konserwatorskie i badania archeologiczne.

Według jordańskiego Ministerstwa Turystyki liczba odwiedzających Petry przekroczyła 1,2 miliona rocznie. Władze współpracują z UNESCO nad zachowaniem delikatnej struktury piaskowca i kontrolą przepływu turystów. Lokalne społeczności – w tym plemię Bdoul – angażują się w ochronę dziedzictwa i edukację kulturową.

Najważniejsze atrakcje:

Siq – wąwóz prowadzący do miasta, o długości 1,2 km, o ścianach sięgających 80 metrów wysokości.

Al-Khazneh – monumentalna fasada wykuta w skale, przypuszczalnie królewski grobowiec lub mauzoleum.

Monastyr (Ad-Deir) – ogromna świątynia z I w. n.e., dostępna pieszo po ponad 800 stopniach.

Teatr rzymski – obiekt na ok. 4000 widzów, rozbudowany przez Rzymian na bazie wcześniejszych struktur.

Groby królewskie – zespół misternie rzeźbionych fasad i krypt, w tym Grób Urnowy i Grobowiec Jedwabny.

Trasa zwiedzania – 1 dzień w Petrze

Zwiedzanie najlepiej rozpocząć wcześnie rano od przejścia przez Siq – najefektowniejsze wejście do Petry. Następnie warto zobaczyć Skarbiec, przejść przez ulicę fasad i odwiedzić teatr. Dalej trasa prowadzi w stronę królewskich grobowców i świątyni Wielkiego Ołtarza. Popołudniu można podejść do Monastyru – wspinaczka jest wymagająca, ale widoki wynagradzają trud. Powrót tą samą trasą po zmroku pozwala zobaczyć iluminacje skalnych fasad.

Opcjonalnie warto odwiedzić Siq al-Barid (Mała Petra) – oddaloną o kilka kilometrów enklawę z podobnymi fasadami, mniej obleganą przez turystów.

Warto wiedzieć

Petra znaczy po grecku „skała”.
Miasto mogło liczyć nawet 20 tysięcy mieszkańców.
Al-Khazneh zawdzięcza nazwę legendom o ukrytym skarbie faraona.
Petra była zamieszkana do XIV wieku.
Rocznie odwiedza ją ponad milion turystów.
W okolicy Petry mieszka plemię Beduinów, które do dziś zachowuje tradycyjny tryb życia.

Podsumowanie

Petra to niezwykłe świadectwo geniuszu Nabatejczyków, harmonii z naturą i wybitnych umiejętności architektonicznych. Miejsce to nadal skrywa tajemnice, a jego ochrona i badania archeologiczne są kluczowe dla zachowania dziedzictwa ludzkości. UNESCO i jordańskie instytucje podejmują wysiłki, by zachować to dziedzictwo dla przyszłych pokoleń.

Kilka ciekawych pytań i odpowiedzi

Czy Petra była zamieszkana po upadku Nabatejczyków?

Tak, jeszcze przez kilka wieków po włączeniu do Imperium Rzymskiego miasto było zamieszkane. Stopniowo jednak traciło znaczenie i zostało opuszczone.

Jakie znaczenie ma Petra dla Jordanii?

Petra jest jednym z głównych symboli narodowych Jordanii. Widnieje na monetach, dokumentach i materiałach promocyjnych kraju jako „ukryty skarb pustyni”.

Jakie są godziny otwarcia i ceny biletów?

Miasto otwarte jest codziennie. Ceny biletów różnią się w zależności od długości pobytu i obywatelstwa. Szczegóły znajdują się na stronie visitpetra.jo.