Kuchnia Jordanii to wyjątkowy przykład tradycji kulinarnej Lewantu, łączącej smaki arabskie, beduińskie i śródziemnomorskie. Bazuje na lokalnych produktach, wspólnym spożywaniu potraw i długich rytuałach gościnności, które odzwierciedlają historię i kulturę tego kraju.
Co wyróżnia kuchnię Jordanii?
Kuchnia Jordanii rozwijała się na styku kultur i cywilizacji — od starożytnych plemion beduińskich po wpływy Imperium Osmańskiego i sąsiednich krajów Lewantu. Jej podstawą są świeże składniki, aromatyczne zioła i przyprawy oraz nacisk na wspólne posiłki, które budują więzi społeczne i rodzinne.
Główne cechy kuchni jordańskiej:
• Mięso — jagnięcina, wołowina i drób stanowią podstawę wielu dań.
• Produkty mleczne — jogurty, w tym tradycyjny suszony jameed, są ważnym składnikiem potraw i napojów.
• Oliwa z oliwek i warzywa — dzięki lokalnej produkcji oliwy oraz uprawom warzyw kuchnia jest aromatyczna i zdrowa.
• Chleb i zboża — pita, ryż, freekeh lub bulgur często towarzyszą daniom głównym.
Najważniejsze potrawy
Mansaf — narodowe danie Jordanii
Mansaf to najbardziej znane i cenione danie jordańskie — jagnięcina gotowana w sosie z fermentowanego suszonego jogurtu (jameed), podawana z ryżem lub bulgurem i płaskim chlebem. Tradycyjnie spożywa się ją wspólnie z dużego naczynia, co podkreśla znaczenie gościnności i wspólnoty w kulturze jordańskiej.
Ciekawostka UNESCO:
W 2022 roku „Al-Mansaf w Jordanii: uroczysta uczta i jej znaczenia społeczne oraz kulturowe” zostało wpisane na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO jako element silnie związany z tożsamością i tradycją społeczną Jordanii.
Maqluba
Maqluba („do góry nogami”) to popularne danie jednogarnkowe: warzywa (np. bakłażan, kalafior, ziemniaki), mięso i ryż układane są warstwowo, a następnie całość odwracana i podawana w efektownej formie.
Mezze — małe przystawki
Podobnie jak w innych krajach Lewantu, mezze czyli zestaw drobnych przekąsek (hummus, baba ghanoush, tabbouleh, labneh) stanowi wstęp do posiłku lub samodzielną przekąskę serwowaną z chlebem pita.
Dania uliczne i codzienne
• Falafel — smażone kulki z ciecierzycy lub bobu.
• Shawarma i kebab — mięso zszywane i grillowane, podawane często w chlebku z warzywami.
• Zarb — beduiński grill pieczony pod ziemią (w tradycyjnym piecu taboon).
Napoje i słodkie zakończenia
W Jordanii powszechne jest picie arabskiej kawy z kardamonem oraz herbaty z miętą lub szałwią. Desery obejmują słodkości takie jak knafeh — ciasto z serem i syropem cukrowym, oraz baklava i chałwa inspirowane kuchnią arabską.
Warto wiedzieć
• Gościnność w kuchni jordańskiej jest równie ważna jak smak — posiłki często trwają długo i są wspólnym rytuałem.
• Jameed, suszony jogurt używany w mansafie, był dawniej sposobem na konserwowanie mleka w surowym klimacie pustynnym.
• Wiele potraw ma swoje warianty regionalne, zależne od dostępności lokalnych składników.
• Dania jordańskie łączą wpływy kuchni arabskiej, śródziemnomorskiej, a także tradycji beduińskiej i osmańskiej.
Podsumowanie
Kuchnia Jordanii to harmonijne połączenie historii, kultury i lokalnych produktów. Od monumentalnego mansafu, który symbolizuje wspólnotę i gościnność, po proste uliczne specjały — każda potrawa opowiada historię kraju i jego mieszkańców. Jest nie tylko uczta dla podniebienia, ale także dla ducha, podkreślając znaczenie dzielenia się i wspólnoty.
1. Co sprawia, że mansaf jest szczególny?
Mansaf wyróżnia się użyciem jameedu — suszonego, fermentowanego jogurtu — oraz tym, że jest spożywany wspólnie z dużego talerza, co odzwierciedla jordańską gościnność i wartości społeczne.
2. Jakie są typowe składniki mezze?
Mezze to zestaw drobnych przekąsek, wśród których najczęściej pojawiają się hummus, baba ghanoush, labneh, tabbouleh i oliwki, podawane z pita.
3. Czy kuchnia Jordanii jest ostra?
Kuchnia Jordanii nie jest generalnie bardzo pikantna; smak potraw wynika raczej z aromatycznych ziół, czosnku, cytryny i oliwy niż z ostrej papryki.
4. Jakie napoje tradycyjnie pije się w Jordanii?
Popularne są kawa arabska z kardamonem i herbata z miętą lub szałwią, które często towarzyszą posiłkom.
5. Które potrawy jordańskie mają swoje korzenie w kulturze beduińskiej?
Dania takie jak mansaf, zarb oraz sposoby przygotowywania mięsa i chleba mają silne powiązania z tradycją beduińską i pustynnym stylem życia.
• Gościnność w kuchni jordańskiej jest równie ważna jak smak — posiłki często trwają długo i są wspólnym rytuałem.
• Jameed, suszony jogurt używany w mansafie, był dawniej sposobem na konserwowanie mleka w surowym klimacie pustynnym.
• Wiele potraw ma swoje warianty regionalne, zależne od dostępności lokalnych składników.
• Dania jordańskie łączą wpływy kuchni arabskiej, śródziemnomorskiej, a także tradycji beduińskiej i osmańskiej.
• Mansaf został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO jako symbol jordańskiej tożsamości.
• Maqluba to danie serwowane „do góry nogami” — całość odwraca się przy podawaniu.
Przepis na baklavę
Składniki:
Na warstwy:
• 400 g ciasta filo (około 20 arkuszy)
• 250 g masła klarowanego (lub roztopionego zwykłego masła)
Nadzienie:
• 300 g orzechów włoskich (lub mieszanka z pistacjami i migdałami)
• 2 łyżki cukru
• 1 łyżeczka cynamonu
Syrop:
• 250 ml wody
• 250 g cukru
• 2 łyżki soku z cytryny
• 1 łyżeczka wody różanej lub pomarańczowej (opcjonalnie)
Sposób przygotowania:
Przygotuj nadzienie: posiekaj drobno orzechy, wymieszaj z cukrem i cynamonem.
Nasmaruj formę (ok. 30 × 20 cm): pierwszą warstwę filo połóż na dnie, posmaruj masłem. Powtarzaj do połowy arkuszy (ok. 10).
Rozłóż nadzienie równomiernie.
Nałóż pozostałe arkusze ciasta filo, każdą warstwę smarując masłem.
Pokrój surową baklavę na romby lub kwadraty ostrym nożem.
Piecz w temperaturze 170°C przez 40–50 minut, aż będzie złocista.
Przygotuj syrop: zagotuj wodę z cukrem i cytryną przez 10–15 minut. Dodaj wodę różaną pod koniec.
Po upieczeniu od razu polej baklavę gorącym syropem. Pozostaw do wchłonięcia na kilka godzin.
Wskazówka:
Najlepiej smakuje po 12–24 godzinach, gdy syrop dobrze wsiąknie, a warstwy będą chrupiące na zewnątrz i miękkie w środku.
Opracowała Anna van der Kotteck dla Prestige Tours
