Indie, Indie...

Truizmem jest pisać, że Indie to kraj kontrastów. Jednak tak jak Indie są różnorodne, pełne skrajności i przeciwieństw – tak i cele turystów odwiedzających subkontynent są także urozmaicone. Jedni jadą tam poszukiwać duchowej inspiracji w aśramach, na szlakach pielgrzymkowych czy w klasztorach buddyjskich, inni w poszukiwaniu mistycznych przeżyć i lux oriente. Kolejni, by przeżyć egzotyczną przygodę. Jeszcze inni podziwiają wspaniałe starożytne zabytki i baśniowe krajobrazy. Bywają i tacy, którzy zaliczają kolejny kraj – bo nie wypada tam nie być. Sporo z nich wraca jednak wielokrotnie, bo mimo biedy, zgiełku, brudu jest w tym kraju także niesamowity potencjał prawdziwego życia, codziennego piękna i ekscytującej zmienności. Przeważa to nad niedogodnościami, czy przykrymi czasem aspektami podróży. Kontrast zwiększa siłę i głębię przeżyć. Jedni zwiedzają Indie z plecakiem, jak najtaniej i blisko codziennego życia. Inni tolerują indyjskie klimaty jedynie z okien samolotu, klimatyzowanego autokaru, cztero- lub pięciogwiazdkowego hotelu i drogich restauracji – najlepiej by wszystko było takie jak we własnym kraju. Zniecierpliwienie na namolność handlarzy i pośredników, konieczność ciągłej uwagi i pilnowania kieszeni oraz plecaka, nieustanne targowanie się o wszystko, zmęczenie hałasem, pyłem i smogiem, kiepskie drogi i przepełnione pociągi potrafią być z jednej strony odstręczające dla mniej odpornych, lecz dla prawdziwych podróżników stają się wyzwaniem oraz magnesem – taki styl życia potrafi fascynująco wciągać tych, którzy bez uprzedzeń weń się zanurzą. Dzięki temu poznają wspaniałych ludzi, dotkną prawdy innego sposobu życia, zasmakują swobody poruszania się nawet w gęstym tłumie bazaru. Wśród turystów spotkać można zarówno postawy bezkrytycznego zachwytu, ekscytacji, konkretnego (wręcz biznesowego) podejścia do relacji z tubylcami, spokojnego podróżowania, otwartości na wszystko co nowe, jak i nienawiści, odrazy i złości. Czasami zastanawiam się, po co niektórzy „westmani” w ogóle do Indii przyjeżdżają – skoro jedynym co od nich można usłyszeć to narzekanie. Na szczęście tacy stanowią mniejszość.
Indie przeżywają niebywały rozwój. Obserwując ten kraj już od trzydziestu lat, jestem pełen podziwu, jak niezwykle się w tym czasie zmienił. Oczywiście żal mi „dawnych pięknych czasów”, gdy drogi były bez porównania mniej zatłoczone, wszystko tańsze, turysta był bardziej hołubiony, a wiele rejonów kraju nie zniszczonych przez erozję turystyczną. Teraz, zamiast taniutkich bungalowów krytych palmowymi liśćmi, wśród bananowych plantacji rosnących przy plaży, pysznią się wielopiętrowe hotele. Zamiast pieszych, odwiecznych szlaków karawanowych w Himalajach, do wielu odległych wiosek można dojechać autobusem lub jeepem. Zamiast autentycznego tradycyjnego rzemiosła łatwiej kupić masowo produkowane pamiątki... Dalej jednak Indie pozostają sobą i na sobie są skupione – mimo, że bardziej otwarte na świat i globalną gospodarkę. Młode pokolenie Indusów, w większości nieźle już wykształcone, jest dumne ze swej ojczyzny i wierzy w przyszłość. Powstała liczna i prężna klasa średnia, społeczeństwo się bogaci (mimo dalej istniejących wielkich kontrastów, biedy w dzielnicach slumsów i na wsiach), indyjskie firmy i koncerny z powodzeniem radzą sobie na całym świecie. W ostatnich latach wyraźnie zmieniło się nastawienie Indusów do turystów: są życzliwie otwarci i zainteresowani, jednak nie życzą sobie być traktowani z góry. W końcu skoro ktoś zdecydował się do Indii przyjechać, jest tylko gościem. Winien więc szanować lokalną tradycję, akceptować panujące tu zwyczaje i styl życia oraz nie uważać się za lepszego tylko z tego powodu, że jego kraj ma np. wyższy PKB, lub lepsze drogi. Dla wielu Indusów wartości świata zachodniego nie są wcale postrzegane jako bardziej wartościowe, czy jedynie słuszne.

Marek Kalmus